‘Problemen met dierenwelzijn en diergezondheid van alle tijden’

Hilmar van Weering en Thomas Dijkstra: In de frontlinie van het Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren. 
‘Voor veehouders is de drempel vaak te hoog om zelf hulp in te roepen. We zien bedrijven die er pico bello uitzien plotseling in grote problemen komen.’

Het aantal meldingen van dierverwaarlozing groeit en niet alleen bij veehouders die jarenlang in een sociaal isolement zitten. ‘Verdergaande regelgeving heeft veel ondernemers de afgelopen jaren in de problemen gebracht’, weet rundveedierenarts en coördinator Thomas Dijkstra van het jubilerende Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren.

Sinds 2000 kent de veehouderijsector, op initiatief van GD en LTO, een plek waar verminderde dierzorg van landbouwhuisdieren gemeld kan worden. Dit Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren behandelt zaken vertrouwelijk met de veehouder in kwestie en kan met twee verschillende teams ter plaatse gaan. Allereerst het preventieteam met daarin een dierenarts en een bedrijfseconomisch adviseur voor kortdurende interventies. Vervolgens het begeleidingsteam met daarin ook een psychosociale hulpverlener of maatschappelijk werker als langere tijd ondersteuning gewenst is.

Jarenlang telde het Vertrouwensloket wekelijks gemiddeld één melding, maar sinds 2016 is er een stevige groei tot in totaal 130 meldingen afgelopen jaar; oftewel twee tot drie per week. Het is voor coördinator en GD-medewerker Thomas Dijkstra direct aanleiding om zijn gepensioneerde collega Hilmar van Weering terug te vragen in het preventieteam. Via een online interview blikken ze samen terug op het twintigjarig bestaan van het Vertrouwensloket.

Kunt u een praktijkvoorbeeld geven van wat u op een boerenerf aantreft?
Hilmar van Weering: ‘Ik herinner me een bedrijf waar nabestaanden na het overlijden van familieleden jarenlang de veehouderij runnen, terwijl ze niet beschikken over voldoende kundigheid en daardoor steeds verder in een sociaal isolement raken met alle psychische problemen van dien. Je denkt dan: hadden we dit in een veel eerder stadium geweten, dan was de weg terug ook veel minder moeilijk.’

Is een veehouderij in de problemen ook makkelijk te herkennen, aan bijvoorbeeld verwaarlozing van het erf?
Thomas Dijkstra: ‘Zeker niet altijd. We zien volop bedrijven die er pico bello uitzien en door strengere regelgeving of een calamiteit plotseling in grote problemen komen. Dat hebben we gezien bij de Fipronil-besmettingen in de pluimveehouderij of bij sterke marktschommelingen in de varkenshouderij. Het gaat dan om grote bedrijven die jarenlang goed draaien en toch in de acute financiële problemen komen. Het is dan nog maar de vraag of de ondernemer voor de komende weken wel voldoende financiële middelen heeft voor zijn aankoop van voer.’

Zijn calamiteiten en nieuwe regelgeving ook de verklaring van de sterke toename aan meldingen?
Dijkstra: ‘Deels. Met name in de aanloop van de strengere fosfaatregels zagen we dat melkveehouders hun stallen overvol gingen zetten met alle welzijnsproblemen van dien. We zien de afgelopen jaren dat een nieuwe maatregel de laatste druppel kan zijn, waardoor de emmer bij de ondernemer overloopt. We hebben zeker rond 2015 en 2016 relatief veel meldingen met dreiging van zelfdodingen gezien onder veehouders. Daarop is ook het vangnet Agrozorgwijzer in het leven geroepen om problemen tijdig te signaleren en door te verwijzen. De toename van het aantal meldingen is ook te verklaren, omdat we als Vertrouwensloket aan de weg timmeren en mensen ons steeds beter weten te vinden. Daarnaast krijgen we ook loze meldingen; van bijvoorbeeld een burger die een kreupele koe in de wei ziet en denkt dat de hele stal volstaat met zieke dieren. In zo’n geval doet de veehouder precies het juiste; de zieke koe buiten wat meer de ruimte geven. We kunnen ook in samenspraak met de veehouder contact zoeken met de eigen dierenarts, voordat we er een team op af sturen.’

Voelt een melding doen, zeker als vaste erfbetreder, niet als klikken?
Dijkstra: ‘We willen dat dit gevoel er bij melders juist af gaat. Wij zeggen: melden is helpen. Het kan anoniem, ook door erfbetreders. We hebben inmiddels ook 28 partijen uit de sector waarmee we afspraken hebben gemaakt om in een vroeg stadium afwijkende situaties te signaleren. Het gaat om heel basale zaken: hebben dieren voldoende voeding en van de juiste kwaliteit, hebben ze drinkwater, een droge plek en wordt de dierenarts ingeschakeld bij gezondheidsproblemen. Soms zien we dat erfbetreders als het ware met de problemen van de veehouder meegroeien, terwijl een buitenstaander meteen aan de bel trekt.’

Wat is er in de praktijk nodig om een einde te maken aan dierverwaarlozing?
Van Weering: ‘We vragen erfbetreders eigenlijk om buiten hun blikveld te kijken. Veehouders moeten daarnaast open en kritisch naar zichzelf kijken en zeggen: ‘dit gaat niet goed zo.’ Het is vaak de moeilijkste stap in het proces, maar als je hier bent, is de oplossing soms al binnen handbereik. Dat kan bijvoorbeeld door een hulpvraag vast te stellen pf het sociale netwerk van een veehouder nieuw leven in te blazen. Naast het dier proberen we ook de mens centraal te stellen.’ 
Dijkstra vult aan: ‘We zien geen enkele veehouder die zijn dieren moedwillig niet goed verzorgt.’

Worden jullie als preventieteam vaak weggestuurd?
Van Weering: ‘In twintig jaar tijd kan ik het aantal gevallen op de vingers van één hand tellen. Natuurlijk is er boosheid bij veehouders, maar ook snel het besef: zo kan het inderdaad niet langer. Voor veehouders is de drempel vaak te hoog om zelf hulp in te roepen. Problemen met dierenwelzijn of diergezondheid zijn van alle tijden. En dat zal ook wel zo blijven, want de ontwikkelingen in de sector gaan snel en zijn niet voor iedereen even makkelijk bij te benen.’

Dierenartsen met een missie
Thomas Dijkstra (62) is samen met Fleur Bartels het eerste aanspreekpunt van het Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren. Dijkstra is werkzaam bij Royal GD en gespecialiseerd in infectieziektes zoals paratbc, neospora en salmonella.
Hilmar van Weering (67) is tien jaar praktiserend dierenarts geweest in de Alblasserwaard voordat hij in 1991 bij de GD is gaan werken bij de herkauwergezondheidszorg met aandachtsgebieden infectieziektes (zoals paratbc) en vergiftigingen vanuit milieuverontreiniging. Van Weering is sinds 2001 betrokken bij het preventieteam.

5 november 2020: online symposium
Vanwege het 20-jarig bestaan van het Vertrouwensloket is er een online symposium op 5 november, vanaf 13.30 uur. Het thema is ‘Ontwikkelingen in dierenwelzijn en de psychosociale kant van het ondernemerschap’. Een van de tafelgasten is Hans Hopster, senior onderzoeker Dierenwelzijn en lector Diergedrag, Diergezondheid en Dierenwelzijn. LNV-minister Carola Schouten heeft een videoboodschap. Aanmelden kan via de website van het Vertrouwensloket.

Bron: Nieuwe Oogst, Michiel Elands

 

Terug naar boven